Eergisteravond stond er ineens een puber bij ons voor de deur: een beetje slungelige gymnasiast in een zwart t-shirt. Of hij wat gereedschap kon lenen, want z’n scooter was kapot. Omdat ik als jongen ook een fervent bromfiets-sleutelaar ben geweest, was ik natuurlijk meteen nieuwsgierig. Terwijl ik ‘m inbussleutels, een doppenset en wat steeksleutels overhandigde, vroeg ik een beetje door.

Wat bleek: hij had nog nooit eerder gesleuteld. Zelfs niet aan z’n fiets. Maar nu was z’n brommer stuk en bij de fietsenmaker hadden ze gezegd dat het meer dan driehonderd euro zou kosten om te fixen. Dat geld had hij niet, want dat is een giga-bedrag voor een zestienjarige. Dus had hij bedacht dat hij het dan maar zelf zou repareren. En zoals ik ook m’n eigen kinderen altijd zie doen, had hij daarvoor de bron van alle wijsheid aangeboord. Na een paar Youtube tutorials was hij nu klaar om z’n hele motorblok uit elkaar te halen.

‘s Avonds om 11 uur zag ik ‘m in het donker nog op de stoep zitten, het lukte niet. En gisteravond weer…

Maar vanmorgen hing m’n gereedschap netjes in een tasje aan m’n voordeur en was hij in geen velden of wegen te bekennen. Bovendien was ook zijn matzwarte opgevoerde scooter nergens te zien. Zou hij ‘t ‘m dan toch geflikt hebben? Het lijkt erop!

Ik werd er blij van.

De benadering die m’n buurjongen toepaste op z’n wicked problem, deed me denken aan wat je in de psychologie een growth mindset noemt. Dat is een begrip dat voor het eerst geïntroduceerd is door de Amerikaanse psychologe Carol Dweck. Ken je haar werk? Best interessant als concept.

Dweck concludeerde dat je mensen qua mindset kunt indelen aan de hand van hun reactie op falen c.q. mislukking. Ze onderscheidt de growth mindset en de fixed mindset, waarbij de laatsten, de fixed-mindset-mensen, de wereld en hun eigen functioneren daarin bekijken vanuit het idee dat wat je kunt, een gegeven is en dat falen veroorzaakt wordt door gebrek aan de noodzakelijke capaciteiten. Zij zijn sterk risico avers omdat ze op voorhand al denken te kunnen inschatten wat hun kansen op succes zijn. Als ze verwachten dat het wel eens erg lastig kan worden en dat de kans op een mislukking groot is, dan schrikken ze terug.

Daartegenover staan de mensen met een growth mindset. Die hebben vanuit zichzelf de neiging te geloven dat ze alles kunnen, als ze zich er maar in verdiepen en tijd en moeite investeren om zich de noodzakelijke skills en kennis eigen te maken. Types als m’n buurjongen dus. Dat zijn dus ook mensen die het geen probleem vinden als iets niet meteen lukt en die een mislukking als leermoment gebruiken.

Over het algemeen wordt aangenomen dat ondernemers niet succesvol kunnen zijn zonder die eerder genoemde growth mindset. Immers bij ondernemen hoort risico nemen en op je bek durven gaan. Dat spreekt mij aan, dat snap je. En ik ben niet de enige want het barst van de spreekwoorden en beroemde quotes die hierover gaan. We noemen zo’n levenshouding ondernemend en we hebben er inmiddels ook als samenleving het grootste respect voor.

Maar gek genoeg werkt het in de juridische wereld helemaal andersom. Althans, zo lijkt het.

In ons parallelle juristen universum hebben we met z’n allen geen respect, maar wantrouwen ten opzichte van juristen die als grondhouding hebben: ‘ik kan alles’. Sterker nog, we verdenken hen ervan dat ze opportunistische beunhazen zijn.

Ook klanten vinden zo’n ‘ik kan alles houding’ ingewikkeld. Die willen het liefst bewezen expertise en trackrecord zien. Bij zelfstandige professionals in de top van de markt, waar ik veel mee te maken heb, geldt dat zelfs in extreme mate. Daar zie je dan ook veel meer succesvolle specialisten dan generalisten. Vaak professionals die uitblinken in wat ze doen, maar als mens wat minder genegen zijn tot experimenteren of tot het nemen van risico.

Opvallend is dat je onder degenen die succesvol een eigen adviespraktijk opbouwen juist weer wat meer growth mindset ziet. Zij ontwikkelen veelal jarenlange relaties met cliënten en door de vertrouwensband die zo ontstaat, vragen hun klanten hen vaak om mee te denken op een breder terrein dan alleen hun core competence. Zeker degenen die zich daadwerkelijk weten te ontwikkelen tot trusted advisor durven zich kwetsbaar op te stellen en springen wat makkelijker in het diepe.

Tot zover mijn kleine vrijdagochtend analyse. Natuurlijk zijn er altijd uitzonderingen, maar wat denk jij?

 

Deze blogpost van Marijn Rooymans verscheen eerder in Mr.